Xử lý đất nhiễm mặn bằng cách lên liếp (lên luống) là phương pháp truyền thống nhưng cực kỳ hiệu quả, đặc biệt là ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Mục đích chính của việc lên liếp ở vùng đất mặn là thau chua rửa mặn, nâng cao tầng canh tác và quản lý mực nước để rễ cây không bị ngập sâu trong tầng đất phèn/mặn bên dưới.

Quy trình lên liếp cho đất nhiễm mặn cần được thực hiện bài bản theo các bước sau:

1. Quy hoạch thiết kế mương liếp

Trước khi đào, bạn cần tính toán kỹ kích thước mương và liếp tùy thuộc vào loại cây trồng (cây ăn trái cần liếp rộng hơn rau màu):

• Chiều rộng liếp: Thường từ 4m – 6m (đối với cây ăn trái) hoặc 1.2m – 1.5m (đối với rau màu). Liếp không nên quá rộng vì khó thoát mặn từ giữa liếp ra mương.

• Chiều rộng mương: Bằng khoảng 1/2 đến 2/3 chiều rộng liếp (khoảng 2m – 3m). Mương phải đủ rộng để chứa nước rửa mặn và lấy nước ngọt vào.

• Độ sâu mương: Khoảng 1m – 1.2m. Lưu ý quan trọng: Không đào mương quá sâu chạm đến tầng sinh phèn (đất sét có màu xám đen hoặc đốm vàng lạt), vì sẽ làm phèn xì lên gây hại nghiêm trọng hơn.

2. Kỹ thuật đào và bố trí các tầng đất

Khi đào mương lên liếp đất mặn, quy tắc sống còn là “Đất lớp mặt để riêng, đất tầng sâu để riêng”:

• Bước 1 (Lấy đất mặt): Bóc tách lớp đất mặt (lớp đất màu, giàu hữu cơ bên trên) của phần mương quăng lên để riêng sang một bên (hoặc lót ở giữa trục liếp tương lai).

• Bước 2 (Đào tầng đất dưới): Đào lớp đất sâu (thường nhiễm mặn, phèn) đắp lên hai bên rìa liếp để làm xương liếp hoặc nâng cao cốt liếp.

• Bước 3 (Hoàn thiện mặt liếp): Đưa lại lớp đất mặt (đã bóc tách ở Bước 1) trải đều lên trên cùng của mặt liếp. Đây sẽ là nơi rễ non của cây phát triển sau này.

3. Biện pháp xử lý và rửa mặn sau khi lên liếp

Sau khi lên liếp, tuyệt đối không trồng cây ngay mà phải trải qua giai đoạn cải tạo:

• Bón vôi (Bắt buộc): Rải vôi đều trên mặt liếp và cả bờ mương. Vôi (CaCO3 hoặc CaO) có tác dụng đẩy ion Natri (Na+) gây mặn và ion Phèn (Al3, Fe2) ra khỏi keo đất để nước rửa trôi đi.

  • Liều lượng: Khoảng 150 – 200 kg vôi cho 1.000 m²

• Xẻ rãnh thoát nước (Rãnh xương cá): Trên mặt liếp, nên xẻ các rãnh nhỏ định hình đường thoát nước từ giữa liếp chảy xuống mương.

• Rửa mặn bằng nước mưa/nước ngọt:

  • Để đất phơi ngâm qua 1–2 mùa mưa hoặc chủ động bơm nước ngọt vào mương cho dâng lên xấp xỉ mặt liếp, ngâm 2–3 ngày rồi xả bỏ nước đó đi (xả đáy).

  • Lặp lại chu kỳ “Ngâm – Xả” này từ 3–4 lần để rửa trôi muối ra khỏi liếp.

4. Gia cố và bảo vệ liếp

• Trồng cây che phủ đất: Đất mặn khi phơi nắng dễ bị hiện tượng mao dẫn (muối từ lòng đất bị kéo lên mặt do nước bốc hơi). Vì vậy, cần trồng cỏ hoặc cây họ đậu trên mặt liếp và bờ mương để giữ ẩm, chống xói mòn và ngăn mặn bốc ngược lên.

• Tăng cường hữu cơ: Bón thật nhiều phân chuồng ủ hoai mục hoặc phân hữu cơ vi sinh để cải thiện cấu trúc đất, giúp đất tơi xốp và tăng khả năng đệm, giảm tác hại của muối lên rễ cây.

Khi nào đo lại độ mặn của đất  hoặc thấy cỏ dại bắt đầu mọc tươi tốt trên mặt liếp thì lúc đó bạn mới có thể yên tâm xuống giống cây trồng.

Bạn đang đọc bài Thau chua rửa mặn, nâng cao tầng canh tác như thế nào ? tại chuyên mục Tin tức của Công ty Thế Giới Cây Giống. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng gửi về hòm thư ctythegioicaygiong@gmail.com  hoặc số điện thoại, zalo: 0784664499

Truy cập trực tiếp website: https://thegioicaygiong.com/ để tìm hiểu thêm
Liên hệ qua số hotline: 0784664499 – 0906194819
Truy cập fanpage chính thức của Thế Giới Cây Giống: https://www.facebook.com/caygiongtiengiang/
Hệ thống cửa hàng Công ty TNHH Thế Giới Cây Giống : https://thegioicaygiong.com/cua-hang
Thế Giới Cây Giống mở cửa phục vụ bà con từ 7:00 – 17:00 hàng ngày, KỂ CẢ CHỦ NHẬT.